مطالعات اسلامی نوین در بستر مدرنیته

مطالعات اسلامی نوین در بستر مدرنیته

تاثیر تلاوت وحفظ قرآن در سلامت انسان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد مطالعات زنان وخانواده دانشگاه ادیان ومذاهب؛ سطح دو حوزه علمیه خواهران قم
چکیده
هدف از این پژوهش، تبیین نقش تلاوت و حفظ قرآن کریم در ارتقای سلامت جسمی، روانی و معنوی انسان است. در دنیای مدرن که اضطراب، افسردگی و فشارهای گوناگون جسمی و روحی به‌صورت روزافزون تجربه می‌شود، بررسی ظرفیت‌های شفابخش و تربیتی قرآن از اهمیتی ویژه برخوردار است.روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی بوده و بر پایه مرور نظام‌مند منابع قرآنی، تفسیری، لغوی و مطالعات تجربی صورت گرفته است. همچنین برای تبیین اثرات جسمی، روان‌شناختی و معنوی تلاوت و حفظ قرآن، از داده‌های علوم رفتاری، پزشکی و علوم اجتماعی بهره گرفته شده است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تلاوت قرآن می‌تواند باعث کاهش فشار خون، تنظیم ضربان قلب، ایجاد آرامش روانی و تقویت سیستم ایمنی شود. همچنین حفظ قرآن با تقویت حافظه، افزایش تمرکز و بهبود خودکنترلی همراه است. در بُعد معنوی، تلاوت و حفظ قرآن موجب تعمیق ارتباط با خداوند، رشد ایمان و تثبیت سبک زندگی اسلامی می‌گردد.نتیجه‌گیری کلی پژوهش آن است که قرآن کریم می‌تواند به‌عنوان منبعی توانمندساز، در ارتقای سلامت جامع انسان در سطوح فردی و اجتماعی نقش مؤثری ایفا کند و الگویی کاربردی برای سبک زندگی اسلامی ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Impact of Qur’anic Recitation and Memorization on Human Well-Being

نویسنده English

Hanyeh Varzkari Asl
M.A. in Women and Family Studies, University of Religions and Denominations; Level Two of the Women’s Seminary in Qom
چکیده English

The aim of this study is to elucidate the role of reciting and memorizing the Holy Qur’an in enhancing human physical, psychological, and spiritual well-being. In the modern world—where anxiety, depression, and various physical and emotional pressures are increasingly experienced—examining the Qur’an’s healing and educative capacities has gained special significance. This research employs a descriptive–analytical method and is grounded in a systematic review of Qur’anic, exegetical, lexical, and empirical sources. Additionally, data from behavioral sciences, medicine, and social sciences have been utilized to explain the physical, psychological, and spiritual effects of Qur’anic recitation and memorization.The findings indicate that Qur’anic recitation can reduce blood pressure, regulate heart rate, induce psychological tranquility, and strengthen the immune system. Memorization of the Qur’an is also associated with improved memory, heightened concentration, and enhanced self-regulation. On the spiritual level, both recitation and memorization deepen one’s relationship with God, reinforce faith, and solidify an Islamic lifestyle. The overall conclusion suggests that the Holy Qur’an can serve as an empowering resource that effectively promotes comprehensive human well-being at both individual and societal levels, offering a practical model for an Islamic way of life.

کلیدواژه‌ها English

anic recitation
Qur&‌‌‌‌‌rsquo
anic memorization
physical health
psychological health
spiritual well
      قرآن کریم
1.     عزیزی، امیر و بیرانوند، حمید. (۱۳۹۴). بررسی تأثیر تلاوت قرآن بر رفتارهای پرخطر دانش‌آموزان دبیرستانی. کنگره سراسری روان‌شناسی کودک و نوجوان، 2.
2.     رضایی، مهدی؛ فرخی، ناهید؛ دارابی، فاطمه و محمدی، جواد. (۱۳۹۷). تأثیر تلاوت قرآن کریم بر میزان خطرپذیری نوجوانان در مقابل رفتارهای پرخطر. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 9(35)، 7998.
3.     مجیدزاده اردبیلی، کامران؛ رستمی، رضا و کاظمی، رحمان. (۱۳۹۷). همبسته‌های الکتروفیزیولوژیک شنیدن تلاوت قرآن کریم. علوم اعصاب شفای خاتم، 6(2)، 6981.
4.     افسری، سارا و کریمی، سمیه. (۱۴۰۲). حکم تلاوت قرآن در دوران عادت ماهیانه. فقه مقارن، 11(21)، 157177.
5.     توکلی، سعید؛ سعادتی، احسان و محمدزاده‌مقدم، مریم. (۱۳۹۵). نقش تلاوت قرآن در کاهش و درمان اضطراب. همایش ملی سلامت از دیدگاه قرآن کریم، 2.
6.     رضوی، سیداحمد. (۱۳۸۶). مروری بر دعای امام صادق(ع) در هنگام تلاوت قرآن. سفینه، 5(17 ویژه‌نامه قرآن)، 140166.
7.     حیدری، سعید و محمدعلی‌نژاد عمران، رضا. (۱۴۰۱). نقش آکسان‌ها در انتقال معانی و تلاوت معنا‌محور قرآن کریم. پژوهش‌های زبان‌شناختی قرآن، 11(2)، 116.
8.     حمامی ابرندآبادی، علی؛ قربانی، رضا؛ مهدوی‌نژاد، غزال و میلادی‌گرجی، حسن. (۱۳۹۹). اثر گوش دادن به تلاوت قرآن بر میزان اضطراب امتحان دانشجویان. کومش، 22(3/79), 477482.
9.     مؤدب، سیدمجتبی و قائمی، مهدی. (۱۴۰۰). بررسی تفسیری آیات ناظر به جایگاه تلاوت قرآن و آثار آن با تأکید بر آیه 2 انفال. مطالعات تفسیری، 12(48)، 181202.
10.   حکمت‌پو، دلارام؛ چنگیزی‌آشتیانی، سارا و عنبری، زهرا. (۱۳۸۹). تبیین تجارب تلاوت قرآن در زندگی اساتید، دانشجویان و کارمندان دانشگاه علوم پزشکی اراک. مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک، 13(4 ویژه‌نامه 2).
11.   حکمت‌پو، دلارام؛ چنگیزی‌آشتیانی، سارا و عنبری، زهرا. (۱۳۸۹). تبیین تجارب تلاوت قرآن در زندگی اساتید، دانشجویان و کارمندان دانشگاه علوم پزشکی اراک. مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک، 13(4 ویژه‌نامه 2)، بدون شماره صفحه.
12.   هادیان‌شیرازی، زهرا؛ ثابت‌سروستانی، رضا و رامبد، مریم. (۱۳۹۴). تجربه تلاوت قرآن کریم در مادران دارای نوزادان نارس بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان. علوم پزشکی صدرا، 3(2)، 131138.
13.   تاج‌بخش، امید؛ میرمحمدصادقی، حسین؛ گل‌کار، محمد و آلام، مرتضی. (۱۴۰۲). بررسی تأثیر تلاوت قرآن حین عمل جراحی ارتوگناتیک تحت بیهوشی عمومی بر میزان درد گزارش‌شده بیمار پس از جراحی. قرآن و طب، 8(2), 2528.
14.   ثابت‌سروستانی، رضا؛ هادیان‌شیرازی، زهرا و خانی‌جیحونی، علی. (۱۳۹۸). تبیین تجربه مادران دارای کودک مبتلا به فلج مغزی از تلاوت قرآن کریم (یک مطالعه کیفی). دین و سلامت، 7(1), 110.
15.   حمید، نسرین و ویسی، شهرزاد. (۱۳۹۱). اثربخشی معنا‌درمانی همراه با تلاوت قرآن و دعا بر افسردگی و سلول T کمک‌کننده (+CD4). پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم، 3(2)، 2738.
16.   رفیعی‌محمدی، نرگس و جهانگیری، مونا. (۱۳۹۸). اثربخشی معنا‌درمانی همراه با تلاوت قرآن و دعا بر شدت علائم افسردگی زنان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی. پژوهش در دین و سلامت، 5(4)، 8898.
17.   علیانسب، سیدضیاء و شاهنده، آرزو. (۱۳۹۷). بررسی آثار تلاوت قرآن کریم و شنیدن آوای آن بر ابعاد سلامت معنوی دانشجویان دانشگاه پیام‌نور. پژوهش در دین و سلامت، 4(5)، 103117.
18.   جلالی، محمد و سلطانیان، کامبیز. (۱۳۸۸). بررسی و ارزیابی نظریه نسخ تلاوت. علوم قرآن و حدیث، 41(3/82)، 4764.
19.   جهانگیری، مونا و رفیعی‌محمدی، نرگس. (۱۳۹۷). اثربخشی معنا‌درمانی همراه با تلاوت قرآن و دعا بر کیفیت زندگی زنان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 2(2)، 6973.
20.   محمدی‌تبار، شیما؛ رهنما، پریسا؛ کیانی‌آسیابر، الهام و حیدری، مونا. (۱۳۹۱). بررسی تأثیر تلاوت قرآن در سه ماه آخر بارداری بر شدت درد زایمان در زنان نخست‌زا: کارآزمایی بالینی. پایش، 11(6)، 901906.