مطالعات اسلامی نوین در بستر مدرنیته

مطالعات اسلامی نوین در بستر مدرنیته

بررسی علل تجمل گرایی در عصر حاضر وآسیب آن بر زندگی زوجین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
طلبه سطح سه مدرسه تخصصی علمیه الزهرا شهرستان صحنه
چکیده
پدیده تجمل‌گرایی با گسترش الگوهای مصرف و تغییر ارزش‌های فرهنگی در جوامع معاصر، به یکی از چالش‌های مهم زندگی خانوادگی تبدیل شده است. افزایش توجه به مظاهر ظاهری زندگی، رقابت‌های مصرفی و تأکید بر نمایش رفاه مادی، موجب شده است که بسیاری از زوجین در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی، روابط عاطفی و مدیریت زندگی مشترک با فشارها و تنش‌های جدیدی مواجه شوند. بیان مسئله این پژوهش بر این نکته متمرکز است که چگونه رشد تجمل‌گرایی در جامعه امروز می‌تواند زمینه‌ساز بروز آسیب‌هایی در ساختار خانواده و روابط زوجین شود. روش تحقیق در این مطالعه مبتنی بر تحلیل اسنادی و کتابخانه‌ای است. به منظور بررسی جامع موضوع، از منابع متعدد شامل کتاب‌ها، مقالات علمی و پژوهش‌های مرتبط استفاده شده است. داده‌های به‌دست‌آمده از این منابع با رویکردی ترکیبی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته تا بتوان الگوهای مشترک، فرضیات نظری و ارتباط میان متغیرهای فرهنگی، اقتصادی و خانوادگی را شناسایی کرد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی علل گسترش تجمل‌گرایی در جامعه و تحلیل پیامدهای آن بر زندگی زوجین است. این هدف شامل واکاوی ریشه‌های فرهنگی، رسانه‌ای، اقتصادی و روانی این پدیده و همچنین ارزیابی تأثیرات آن بر رضایت زناشویی، تعارضات خانوادگی، الگوی مصرف و سلامت روان زوجین می‌شود. تلاش شده است تا با بررسی چندبعدی این پدیده، تصویری دقیق از تأثیرات آن بر ساختار خانواده ارائه گردد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تجمل‌گرایی نه‌تنها یک الگوی مصرفی، بلکه مفهومی فرهنگی ـ اجتماعی است که در شکل‌گیری انتظارات، مدیریت اقتصادی خانواده، روابط عاطفی و حتی هویت فردی زوجین نقش دارد. نتایج حاکی از آن است که گسترش این پدیده با افزایش فشارهای اقتصادی، کاهش رضایت زناشویی، شکل‌گیری مقایسه‌های اجتماعی و تضعیف صمیمیت عاطفی میان زوجین همراه است. بر اساس داده‌های تحلیل‌شده، خانواده‌ها در معرض فرسایش روانی و تعارضات بیشتر قرار می‌گیرند و استمرار این وضعیت می‌تواند بنیان خانواده را تحت تأثیر قرار دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Study of the Causes of Luxury Consumption in the Present Era and Its Impact on Married Life

نویسنده English

Arzoo Farahani Alavi
Level 3 seminary student, Al-Zahra Specialized Islamic Seminary, Sahneh County, Iran.
چکیده English

The phenomenon of luxury consumption, driven by the expansion of consumption patterns and changes in cultural values in contemporary societies, has become one of the major challenges of family life. Increased attention to outward appearances, consumer competition, and emphasis on displaying material well-being have led many couples to face new pressures and tensions in economic decision-making, emotional relationships, and the management of shared life. The problem statement of this research focuses on how the growth of luxury consumption in today’s society can lead to damages in the structure of the family and marital relationships. The research method in this study is based on documentary and library analysis. To comprehensively examine the topic, various sources including books, scientific articles, and related research have been used. The collected data from these sources has been analyzed using a combined and analytical approach in order to identify common patterns, theoretical assumptions, and the relationships between cultural, economic, and family variables. The main objective of this research is to examine the causes of the expansion of luxury consumption in society and to analyze its consequences on married life. This objective includes exploring the cultural, media, economic, and psychological roots of this phenomenon as well as evaluating its effects on marital satisfaction, family conflicts, consumption patterns, and the mental health of couples. An effort has been made to provide an accurate picture of its impact on the family structure through a multidimensional analysis. The findings of the study show that luxury consumption is not merely a consumption pattern but a socio-cultural concept that plays a role in shaping expectations, family economic management, emotional relationships, and even the individual identity of couples. The results indicate that the expansion of this phenomenon is associated with increased economic pressure, reduced marital satisfaction, the formation of social comparisons, and weakened emotional intimacy between spouses. Based on the analyzed data, families are exposed to greater psychological strain and conflicts, and the continuation of this situation can affect the foundation of the family.

کلیدواژه‌ها English

Luxury consumption
couples
family
marital satisfaction
economic consequences

کتاب‌ها

1- اسحاقی، حسین (1388). بایدها و نبایدهای مصرف، قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، دفتر عقل.
2- اسحاقی، حسین (1388). بهینه‌سازی الگوی مصرف، قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، دفتر عقل.
3- ایروانی، جواد (1389). اصلاح الگوی مصرف از نگاه اسلام، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
4- رستگاران، علیرضا (1382). تجمل‌گرایی از دیدگاه اسلام، قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
5- رضایی، مریم (1392). جنگ نرم رسانه‌ای (تهاجم بر ضد اسلام و ایران)، تهران: مرکز نشر پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما
6- رضایی، مریم (1389). رسانه سلطه؛ سلطه رسانه: تبلیغات رسانه‌ها در خدمت سیاست آمریکا، قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
7- سلطانی، مرتضی (1384). اخلاق تبلیغات بازرگانی، قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
8- عارفی‌جو، مهدی (بی‌تا). بازتعریف تجمل‌گرایی از منظر قرآن، اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه.
9- عارفی‌جو، مهدی (بی‌تا). نقش و جایگاه زینت و تجمل در سبک زندگی اسلامی، اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه.
10- قرائتی، محسن (1387). تفسیر نور، ج 2، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
11- مکارم شیرازی، ناصر (1367). ترجمه تفسیر المیزان، ج 8، قم: بنیاد علمی و فرهنگی علامه طباطبایی؛ تهران: رجاء.
12- ناصری، عرفان (1388). بررسی تجمل‌گرایی در برنامه‌های سیما، قم: دفتر عقل
13- نوریان، مجید (1383). الگوی مصرف در اسلام و غرب، قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
14- نشر دیجیتالی اصفهان (1391). مدیریت مصرف، اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه.
15- طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن (1352). ترجمه تفسیر مجمع‌البیان، ترجمه احمد بهشتی، ج 9، تهران.
16- مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه (بی‌تا). مدیریت تبلیغات، اصفهان.

مقالات

17- ابراهیم‌نژاد، محمدرضا (1387). «خودآرایی و خودنمایی از دیدگاه اسلام»، فصلنامه خط اول، سال 2، شماره 4، بهار.
18- احمدی، علی (1399). «نشانه‌شناسی سبک زندگی تجمل‌گرایانه در صفحات اینستاگرامی اینفلوئنسرهای ایرانی»، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال 16، شماره 60، پاییز.
19- اسماعیل‌پور، مجید (1397). «تأثیر اثربخشی تأییدکننده مشهور در تبلیغات بر تصویر برند مورد تبلیغ»، فصلنامه مدیریت برند، دوره 5، شماره 16، زمستان.
20- افسردیر، حسین (1394). «آسیب‌شناسی تجمل‌گرایی در رفتارهای فردی و راهکارهای قرآنی ـ روایی پیشگیری از آن»، بصیرت و تربیت اسلامی، دوره 12، شماره 33، تابستان.
21- پاسدار اسلام (1368). «رفاه‌طلبی و تجمل‌گرایی»، شماره 5، آبان.
22- حمیدی، نفیسه (1386). «سبک زندگی و پوشش زنان در تهران»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال 1، شماره 1، پاییز.
23- رحمت‌آبادی، الهام (1385). «سبک زندگی و هویت اجتماعی جوانان»، رفاه اجتماعی، دوره 5، شماره 20، بهار.
24- رعیان، معصومه (1376). «تهاجم فراگیر فرهنگی»، دانشگاه اسلامی، شماره 3، زمستان.
25- طالبی، دلیر (1393). «رسانه و مصرف‌گرایی»، مطالعات میان‌رشته‌ای در رسانه و فرهنگ، سال 4، شماره 2، پاییز و زمستان.
26- عبداللهی، محمداسماعیل (13911392). «سبک زندگی دینی: تجمل‌گرایی، آفت زندگی»، نشریه مبلغان، شماره 163، اسفند و فروردین.
27- علیخواه، فردین (1386). «پیامدهای سیاسی مصرف‌گرایی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال 1، شماره 1، پاییز.
28- فصیحی‌زاده، طاهره (1400). «آثار تجمل‌گرایی در خانواده اسلامی»، پژوهش‌های اسلامی جنسیت و خانواده، دوره 4، شماره 6، شهریور.
29- فکور، ثقیه؛ فکور، امیرمحمد (1399). «بررسی تأثیر نیاز مصرف‌کنندگان به منحصر به‌فرد بودن بر رفتار خرید آنها به‌وسیله خودابرازی و خودنمایی»، فصلنامه علمی تحقیقات بازاریابی نوین، سال 10، شماره 4، زمستان.
30- قوتلی، حسین (1370). «تهاجم فرهنگی»، کیان، شماره 1.
31- کوشا، بهناز (1400). «مدل‌سازی اثرات جذابیت تبلیغ افراد مشهور در اثرگذاری تبلیغات برند: مطالعه صفحات اینستاگرامی تجارت اجتماعی»، رسانه‌های دیداری و شنیداری، دوره 15، شماره 37، بهار.
32- محمدی، محسن (1393). «سبک زندگی زمینه‌ساز و زندگی غربی»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی مشرق موعود، سال 8، شماره 31، پاییز.
33- معصومی‌نیا، علی (1394). «نگرش اسلام به رفاه اقتصادی»، معرفت (اقتصاد اسلامی)، سال 7، پاییز و زمستان.
34- نظری سرحانی، مسلم (1400). «پیامدهای رفاه‌زدگی مسئولین و راه‌های برون‌رفت از آن از نگاه اسلام»، پژوهشنامه تاریخ، سیاست و رسانه، سال 4، شماره 2، تابستان
35- نوایی، فرهاد (1380). «تبلیغات در اینترنت»، روابط عمومی، شماره 20، شهریور.