مطالعات اسلامی نوین در بستر مدرنیته

مطالعات اسلامی نوین در بستر مدرنیته

راهکارهای تربیتی افزایش تاب آوری اجتماعی در احادیث و سیره معصومان علیهم السلام با تأکید بر احادیث و سیره امام حسین علیه السلام در حادثه عاشورا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
طلبه سطح دو حوزه عملیه کوثر شهر کرج.
چکیده
این پژوهش با تمرکز بر مسئله کاهش تاب‌آوری اجتماعی در جوامع معاصر و ضرورت بازخوانی منابع دینی برای ارائه الگوهای کارآمد تربیتی، به بررسی ظرفیت‌های نهفته در احادیث و سیره معصومان علیهم‌السلام، به‌ویژه سیره امام حسین علیه‌السلام در واقعه عاشورا، می‌پردازد. مسئله اصلی آن است که چگونه می‌توان از آموزه‌های دینی برای تقویت پایداری جمعی و افزایش توان جامعه در مواجهه با بحران‌ها بهره گرفت. روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای متون دینی اعم از قرآن کریم، تفاسیر معتبر و احادیث است. هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین راهکارهای تربیتی مؤثر در ارتقای تاب‌آوری اجتماعی بر اساس آموزه‌های اسلامی و ارائه الگویی کاربردی برای جوامع معاصر است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی همچون ایمان و توکل، صبر و استقامت، ایثار و ازخودگذشتگی، بصیرت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری، نقش اساسی در تقویت تاب‌آوری اجتماعی دارند. همچنین نتایج حاکی از آن است که پیوند میان ابعاد معنوی و اجتماعی در این آموزه‌ها، زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه‌ای منسجم، آگاه و مقاوم در برابر تهدیدهاست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

P‑ISSN: 3115-9443 E‑ISSN: 3115-915x Educational Strategies for Enhancing Social Resilience in the Hadiths and the Conduct of the Infallibles (peace be upon them), with Emphasis on the Sayings and Life of Imam Husayn (peace be upon him) during the Event of Ashura

نویسنده English

Zeynab Anvari-Zadeh
Level Two Seminary Student, Kosar Seminary, Karaj.
چکیده English

Educational Strategies for Enhancing Social Resilience in the Hadiths and the Conduct of the Infallibles (peace be upon them), with Emphasis on the Sayings and Life of Imam Husayn (peace be upon him) during the Event of Ashura This study, focusing on the decline of social resilience in contemporary societies and the necessity of reexamining religious sources to provide effective educational models, investigates the latent potentials within the Hadiths and the conduct (sirah) of the Infallibles (peace be upon them) — particularly the sirah of Imam Husayn (peace be upon him) in the event of Ashura. The core question is how religious teachings can be utilized to strengthen collective endurance and enhance a community’s capacity to face crises. The research method employed is descriptive‑analytical, based on content analysis of religious texts including the Holy Qur’an, authoritative commentaries, and Hadiths. The aim of this study is to identify and explain effective educational strategies for promoting social resilience according to Islamic teachings and to present a practical model applicable to modern societies. The findings indicate that elements such as faith and trust in God, patience and perseverance, sacrifice and selflessness, social insight, and sense of responsibility play a fundamental role in strengthening social resilience. The results also reveal that the interconnection between the spiritual and social dimensions of these teachings paves the way for the formation of a cohesive, conscious, and resilient society in the face of challenges and threats.

کلیدواژه‌ها English

Social Resilience Islamic Education The Conduct (Sirah) of Imam Husayn (peace be upon him) Ashura Collective Resilience
*قرآن کریم

کتاب‌ها

1- ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر (۱۴۰۱ق). تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالفکر.
2- آلوسی، محمود بن عبدالله (۱۴۱۵ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
3- زمخشری، محمود بن عمر (۱۴۰۷ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دارالکتب العربی.
4- طباطبایی، سید محمدحسین (۱۴۱۷ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
5- طبرسی، فضل بن حسن (۱۳۷۲ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: ناصر خسرو.
6- طبری، محمد بن جریر (۱۴۰۹ق). جامع البیان عن تأویل آی القرآن، بیروت: دارالمعرفه.
7- فخر رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰ق). مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
8- فیض کاشانی، ملا محسن (۱۴۱۶ق). تفسیر الصافی، تهران: مکتبة الصدر.
9- قرطبی، محمد بن احمد (۱۴۰۵ق). الجامع لأحکام القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
10- مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (۱۳۷۴ش). تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

مقالات

11- سعیدی حسینی، معصومه‌السادات؛ فتاحی‌زاده، فتحیه؛ عترت‌دوست، محمد (۱۴۰۱). «تبیین ضرورت و چرایی توکل به خداوند متعال بر مبنای تحلیل محتوای آیات قرآن کریم»، آموزه‌های قرآنی، دوره ۱۹، شماره ۳۶، صص ۱۴۳۱۷۲.
12- فقهی‌زاده، عبدالهادی؛ واعظی، محمود؛ خطیریان، سمانه (۱۳۹۳). «کارکردهای معنوی توکل به خدا در قرآن و روایات»، بصیرت و تربیت اسلامی، دوره ۱۱، شماره ۳۰، صص ۱۱۸.
13- قنبری، بخشعلی (۱۳۸۹). «توکل در نهج‌البلاغه»، اسلام‌پژوهی، شماره ۴، صص ۶۱۸۴.
14- محمدعلی‌نژاد عمران، روح‌الله (۱۳۹۹). «آثار توکل در آرامش روان با توجه به قرآن کریم و روایات»، سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دوره ۴، شماره ۴، صص ۷۲۷۷.